Vilvographia is een digitaal platform dat zich richt op het documenteren van straten, pleinen en plaatsen in Vilvoorde, zowel bestaande als verdwenen straat- en plaatsnamen.
Enkele praktische tips:
Allerhande data wordt samengebracht met bronvermelding, aangevuld met kaarten, plannen, foto’s en ander documentatiemateriaal.
Stadsarchieven vormen de belangrijkste referentie voor de geschiedenis van straatnamen. Namen worden echter vaak verschillend geschreven of door elkaar gebruikt in akten, plannen en kadasterdocumenten.
Ook bij de aanleg van nieuwe straten wordt bewust gekozen voor namen met een historische, thematische of culturele achtergrond. De herkomst van deze namen kan worden opgezocht via bibliotheken, archieven en referentiewerken.
Het is erfgoed dat in stand moet worden gehouden: het verleden waarderen om het heden te kunnen begrijpen.
Stadsarchieven hebben de beste referenties voor de geschiedenis van straatnamen. Namen van straten worden echter soms door elkaar gebruikt of op verschillende manieren geschreven, in allerlei akten, plannen en zelfs ook op het kadaster. Heel wat straatnamen zijn ondertussen verdwenen of worden al lang niet meer gebruikt. Ook wordt bij de aanleg van nieuwe straten voor bepaalde namen gekozen waar soms een verhaal, een historiek, een thema of een gebeurtenis aan verbonden is. Dan kan je de herkomst gaan opzoeken via allerlei (digitale) kanalen, de bibliotheek of in een van de verschillende referentiewerken, waaronder ‘Onze stad Vilvoorde’ door A.L.E. Verheyden (1977), ‘Historiek der straten van Vilvoorde’ van A. Calderon (1993), en andere. Tijd voor een aanvulling met ondertussen heel wat nieuwe straatnamen. Soms is een straatnaam makkelijk te begrijpen, maar soms is het ook een heel andere naam. De ‘Blondieaustraat (Etienne) ’ werd aanvankelijk Woluwestraat genoemd. In sommige gemeenten krijgen de (nieuwe) straatnaamborden wat meer info dan enkel maar de naam van de straat: op bepaalde borden staat de oude straatnaam vermeld alsook soms een QR code. De oude straatnamen kunnen zelfs fonetisch worden geschreven, dus hoe ze we(o)rden uitgesproken. Zo kunnen volgende generaties weten waarom bepaalde straten in de volksmond zo genoemd worden (bijvoorbeeld ‘de Koeimet’). Andere info (bijvoorbeeld rond personen (burgemeester/schilder/schrijver/…) kan daarenboven op een beperkte manier (bijvoorbeeld: burgemeester van … tot …) worden vermeld op het bord. Het is erfgoed dat in stand moet gehouden worden: het verleden waarderen om het heden te kunnen appreciëren. Hoe komen nieuwe straatnamen tot stand? Meestal bestaat de straatnaam uit een vast onderdeel (zie verder onder de rubriek ‘bestanddeel van een straatnaam’). Wat betekent dit of wat is de oorsprong? Soms worden (oude) straatnamen zelfs opnieuw gebruikt (op andere locaties). Bij de samenvoeging van gemeenten (fusies) is er meestal het probleem van dezelfde of dubbele straatnamen. In Vilvoorde & Peutie behoren heel wat namen tot een ver verleden. Industrialisatie en stadsuitbreiding waren oorzaak dat soms volledige straten verdwenen. Sommige straten werden ontworpen, kregen zelfs een naam maar werden nooit aangelegd. Uit allerhande documenten, bronnen en plannen wordt gepoogd deze op te lijsten. De toponymie, de wetenschap die zich bezighoudt met het zoeken naar de juiste betekenis van de plaatsnamen, is nog een betrekkelijk jonge wetenschap. Dit heeft als gevolg dat de tot nu toe geboekte resultaten verre van definitief zijn; de minste nieuwe ontdekking kan dit overzicht en de interpretatie van een toponiem grondig veranderen. Toch wagen wij hier een poging tot de opmaak van een lijst met verdwenen Vilvoordse straatnamen. We begeven ons enigszins op glad ijs: op documenten, plannen, kaarten staan namen aangegeven die niet steeds met elkaar ‘matchen’, omwille van gebruiken, overlevering, schrijfwijze, enz. Het was, is en blijft een zoektocht om de puzzel van het netwerk aan straatnamen gelegd te krijgen. Waarschijnlijk is deze ook nog niet volledig en ontbreken er nog een aantal puzzelstukjes: aanvullingen, opmerkingen of weetjes zijn van harte welkom! Misschien kan dit overzicht de naamgeving voor nieuwe toekomstige straten inspireren. Vele toponiemen blijven raadselachtig omdat het gaat om verbasterde taal door de eeuwen heen. Aan veel woorden geeft men meerdere variaties van betekenis. Dat maakt de geschiedenis ook zo boeiend, dat we de juiste antwoorden soms nooit zullen weten. Mijn interesse voor de historiek rond straten en plaatsen is geleidelijk en langzaam aangescherpt. Tijdens mijn professionele loopbaan kwam ik telkens opnieuw in aanraking met archieven, notariële documenten, allerhande kaarten, rooilijnplannen, oude opmetingsplannen, enz. Zeer dikwijls werd verwezen naar een oude plaatsnaam of een vroegere straat. De voorbije 50 jaar heb ik zodoende vele plekken in Vilvoorde mogen ontdekken die ieder een stuk geschiedenis met zich meedragen. Tijd om dit alles samen te brengen en te registreren voor nu en later gebruik.Rik Platteau